Arbeidstijdenwet en je rooster: het handboek

De Arbeidstijdenwet (ATW) regelt hoe lang werknemers in Nederland mogen werken en hoeveel rust ertussen moet zitten. De wet bestaat sinds 1996, is sindsdien een paar keer aangepast (laatste materiele wijziging 2007, plus periodieke leeftijdsgrens-updates), en wordt actief gehandhaafd door de Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen: Inspectie SZW). Voor warehouses, fulfilment-centra, productie-omgevingen, horeca en zorg-faciliteiten is ATW-overtreding een van de meest voorkomende inspectie-bevindingen.

Dit handboek geeft alle regels die voor het maken van een rooster relevant zijn, in volgorde van wat een planner het eerst tegenkomt. Met rekenvoorbeelden, uitzonderingen, en concreet wat een tool als AIX Forge automatisch checkt zodat je niet handmatig hoeft te tellen.

Disclaimer. Dit is een praktische uitleg geschreven voor planners en HR-medewerkers. Het is geen juridisch advies. Bij twijfel of voor edge-cases: raadpleeg een arbeidsjurist of de actuele wettekst op wetten.overheid.nl.

Inhoudsopgave

1. Voor wie geldt de ATW?
2. De drie basis-regels die elke planner moet kennen
3. Rusttijden: 11 uur, 12 uur, 36 uur
4. Maximale arbeidstijd per dienst, per week, per 16 weken
5. Pauzes: wanneer, hoe lang, betaald?
6. Nachtdiensten: strengere regels
7. Jeugdigen (16-17 jaar): aparte set regels
8. Zwangere en pas-bevallen werknemers
9. Consignatie- en bereikbaarheidsdienst (oproep)
10. Wat de Arbeidsinspectie checkt bij een controle
11. Boetes
12. Hoe AIX Forge dit voor je doet
13. Veelgestelde vragen

1. Voor wie geldt de ATW? {#voor-wie-geldt-de-atw}

De ATW geldt voor iedereen die in Nederland in loondienst werkt of als uitzendkracht wordt ingeleend, ongeacht nationaliteit of woonplaats. Inclusief jongeren vanaf 16, oproepkrachten, ZZP’ers met “fictieve dienstbetrekking” en uitzendkrachten van een Nederlands of buitenlands bureau.

Niet onder de ATW vallen:

• Echte ZZP’ers zonder gezagsverhouding (eigen risico, eigen tijden)
• Hoger leidinggevenden met een salaris boven een drempel: die uitzondering staat niet in de wet zelf, maar in een algemene maatregel van bestuur (art. 2:1 maakt dat mogelijk), met eigen voorwaarden. Check de actuele drempel voordat je ervan uitgaat
• Bepaalde sport- en kunstprofessionals (eigen wettelijk regime)

Als inlener of werkgever ben jij verantwoordelijk voor naleving, ook voor uitzendkrachten die je inhuurt: voor de ATW is de inlener in de regel de werkgever (art. 1:1 lid 1 onder a). Als jij een uitzendkracht 70 uur in een week laat werken, krijg jij de boete, niet het uitzendbureau.

2. De drie basis-regels die elke planner moet kennen {#basis-regels}

Drie regels uit het hoofd, en je dekt 80% van alle planning-situaties:

1. 11 uur rust tussen het einde van een dienst en het begin van de volgende.
2. Maximaal 12 uur per dienst, inclusief overwerk.
3. Maximaal 60 uur per week en gemiddeld 48 uur per week over een periode van 16 weken.

De andere 20% gaat over uitzonderingen (eenmaal per week 8u rust toegestaan), nachtdiensten (strenger), jeugdigen (aparte set), en consignatiediensten. Daar duiken we straks in.

3. Rusttijden: 11 uur, 12 uur, 36 uur {#rusttijden}

Dagelijkse rust: 11 uur (uitzondering 8 uur)

Hoofdregel: tussen het einde van een dienst en het begin van de volgende dienst zit minimaal 11 aaneengesloten uren rust.

Uitzondering: maximaal één keer per 7 dagen mag dit verkort worden tot 8 uur, “indien de aard van de arbeid of de bedrijfsomstandigheden dit met zich brengen” (art. 5:3 lid 2).

Voorbeeld: late dienst eindigt vrijdagavond om 23:00. Eerste dienst van zaterdag mag dan om 10:00 beginnen (= 11 uur rust). Als zaterdagochtend de openingsdienst om 07:00 begint (= 8 uur rust), is dat de “1× per week” verkortingsoptie. Wil je zondagochtend OOK om 07:00 beginnen na een zaterdagavond-late? Dat mag niet, want dat is twee keer 8-uur-rust binnen 7 dagen.

Veelvoorkomende planningsfout: structureel 8 uur rust inplannen omdat de operatie het “wel makkelijk maakt”. De Arbeidsinspectie controleert hier vrijwel altijd op bij een controle, en het is door een planning-tool als AIX Forge of via de feature-vergelijking trivial te voorkomen door 11 uur als harde rail in te stellen.

Wekelijkse rust: 36 uur of 72 uur

Hoofdregel: elke week minimaal 36 aaneengesloten uren rust, OF elke 14 dagen minimaal 72 aaneengesloten uren rust (dan mag een week zonder 36-uurs rust).

Voor planners betekent dit: elke werknemer heeft minstens 1,5 dag aaneengesloten vrij per week. In een rooster met 6-daagse werkweek + zaterdag-/zondag-rust = automatisch in orde.

Probleem-scenario: medewerker werkt 6 dagen op rij, krijgt 1 dag vrij, werkt weer 6 dagen op rij = 2 weken zonder 36-uur-rust. Niet toegestaan zonder de 72-uurs-72-uurs-tweewekentruc.

Tussen pauzes: niet relevant voor ATW, wel voor CAO

ATW kent geen regel voor “minimale rust tussen twee diensten op dezelfde dag”. Multi-block dienst (bijv. 06:00-10:00 in Inbound, 14:00-22:00 in Pick & Pack) mag dus, mits totale arbeidstijd <12u en je daartussen niets bijzonders doet. De rust binnen die dag = pauze-tijd en die wordt door pauzeregels gedekt (zie sectie 5).

4. Maximale arbeidstijd per dienst, per week, per 16 weken {#max-arbeidstijd}

Per dienst: maximaal 12 uur

Inclusief overwerk. Een dienst van 06:00-18:30 is 12,5 uur aanwezigheid. Met 30 minuten pauze werk je precies 12 uur: binnen de limiet, maar boven de 10 uur werk hoort 45 minuten pauze (art. 5:4 lid 2), dus zo mag het niet. Met 45 minuten pauze werk je 11,75 uur = OK. Een dienst van 06:00-18:00 is 12 uur, met 45 min pauze ben je op 11,25 uur netto = OK.

Pauzes tellen niet als arbeidstijd. Maar ze tellen wel mee voor de aanwezigheid. Voor de “12-uur per dienst”-limiet wordt netto arbeidstijd geteld (na aftrek van pauzes).

Per week: maximaal 60 uur

Een werknemer mag in één enkele week niet meer dan 60 uur werken, inclusief overwerk. Dat klinkt veel, maar in een Black Friday-piekweek met 6 diensten van 10 uur ben je al op 60.

Per 16 weken: maximaal gemiddeld 48 uur

De wekelijkse middeling is de belangrijkste hard-rail. Over een rollende periode van 16 weken mag het gemiddelde maximaal 48 uur per week zijn.

Rekenvoorbeeld: 4 piekweken van elk 55 uur = 220 uur. De overige 12 weken mogen dan samen maximaal 768 - 220 = 548 uur, oftewel gemiddeld 45,7 uur per week. Wie 8 weken op 54 uur draait, moet de andere 8 weken op gemiddeld 42 uur houden (8 × 54 + 8 × 42 = 768). Vier weken achter elkaar gemiddeld boven de 55 uur kan zonder cao-afspraak sowieso niet, zie de 4-weken-middeling hieronder.

Een planning-tool die ATW serieus neemt rekent dit realtime mee terwijl je plant. Bij elke nieuwe shift krijg je een waarschuwing zodra de 16-weken-middeling boven de 48 dreigt te komen. In AIX Forge rekent het compliance-rapport de middeling door over elk rollend venster van 16 weken, tot vandaag; op het planbord zelf zie je de week.

Per 4 weken: maximaal gemiddeld 55 uur

Naast de 16-weken-middeling geldt een kortere middeling: maximaal gemiddeld 55 uur per week over een rollende 4-weken-periode. Dit voorkomt dat je 4 weken op 60 uur draait en dan 12 weken op 44 uur “compenseert”.

5. Pauzes: wanneer, hoe lang, betaald? {#pauzes}

De pauzedrempels

Dienstduur	Minimumpauze
Tot en met 5,5 uur	Geen verplichte pauze
Meer dan 5,5 uur	30 minuten (mag opgesplitst in 2 × 15 min)
Meer dan 10 uur	45 minuten (mag opgesplitst in 3 × 15 min)

CAO kan afwijken: meer pauze, maar ook minder, zolang er bij meer dan 5,5 uur werk minstens één pauze van 15 minuten overblijft (art. 5:4 lid 3). Check je CAO altijd. Uitgewerkt per dienstlengte, met toegestane en verboden verdelingen: pauzeregels per dienstlengte.

Betaald of onbetaald?

De ATW zegt niks over betaling. Of een pauze wel of niet betaald wordt is een CAO- of arbeidsovereenkomst-onderwerp. In de logistiek zijn pauzes meestal onbetaald (planner trekt minuten af van de gewerkte uren). In de zorg vaak betaald (vanwege bereikbaarheids-aspect). In de horeca: kort werk onder 5,5u = geen pauze nodig + 100% betaald.

Veelvoorkomende fout

Pauze-aftrek vergeten in de plan-tool, waardoor de planner denkt dat een 8-uurs dienst = 8 uur werk. Werkelijk is het 8 uur min 30 minuten = 7,5 uur. Bij 60 medewerkers × 5 dagen × 30 minuten = 150 uur per week verkeerd doorgerekend, zo’n 650 uur per maand in je kostencalculatie. De ROI-calculator op /roi rekent dit door. Andere fouten die planners met de ATW maken: zes ATW-fouten in het rooster.

6. Nachtdiensten: strengere regels {#nachtdiensten}

Een nachtdienst is een dienst waarin je meer dan 1 uur werkt tussen 00:00 en 06:00 (art. 1:7). Pauzes in dat venster tellen niet mee. Voor deze diensten gelden extra regels (ATW art. 5:8):

Maximale nachtdienst-duur

• Maximaal 10 uur werk per nachtdienst (lid 1).
• Uitzondering: een nachtdienst van maximaal 12 uur mag 5 keer per 14 dagen en 22 keer per 52 weken, als er direct daarna minimaal 12 uur rust volgt (lid 3).

Rust na een nachtdienst

Eindigt de nachtdienst na 02:00, dan volgt minimaal 14 uur rust. Die mag één keer per 7 dagen worden ingekort tot 8 uur, als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden dat nodig maken (lid 4). Eindigt de dienst om 02:00 of eerder, dan geldt de gewone dagelijkse rust van 11 uur.

Rust na een reeks nachtdiensten

Na 3 of meer nachtdiensten op rij verplicht 46 uur aaneengesloten rust (lid 5).

Maximaal aantal diensten op rij

Zit er in een reeks diensten minstens één nachtdienst, dan mag een medewerker maximaal 7 diensten achter elkaar werken. Met een cao mag dat 8 worden (lid 6 en 7).

Maximaal aantal nachtdiensten

• Per 16 weken: maximaal 36 nachtdiensten die na 02:00 eindigen. Een cao mag hiervan afwijken, maar niet verder dan de grens hieronder (lid 8).
• Per 52 weken: maximaal 140 nachtdiensten die na 02:00 eindigen, of maximaal 38 uur werk tussen 00:00 en 06:00 per 2 weken (lid 9).
• 16 of meer nachtdiensten in 16 weken? Dan geldt over die 16 weken een gemiddelde van maximaal 40 uur per week in plaats van 48 (lid 2).

Alle periodes zijn rollend: “per 52 weken” is elke willekeurige reeks van 52 weken, niet het kalenderjaar.

In een 24/7-operatie (DC, koel-vries-logistiek, productie-continudienst) zijn dit de regels die het vaakst worden overtreden. Een planningssysteem zoals AIX Forge dat ATW als harde rail gebruikt toetst de regels per dienst en per reeks (duur, rust na een nachtdienst, rust na een reeks, diensten op rij) zodra je de dienst neerzet, en blokkeert het publiceren bij een overtreding, tenzij je een reden vastlegt. De grenzen per 16 en 52 weken rekent het compliance-rapport door over de planhistorie tot vandaag; die blokkeren het publiceren niet. Alle nachtdienstregels op een rij: hoeveel nachtdiensten je mag draaien.

7. Jeugdigen (16-17 jaar): aparte set regels {#jeugdigen}

Voor werknemers van 16 en 17 jaar (de “jeugdige werknemer”, art. 1:1 lid 3) geldt een aparte (strengere) set regels uit de Arbeidstijdenwet zelf:

• Maximale arbeidstijd: 9 uur per dienst, 45 uur per week, en gemiddeld 40 uur per week over 4 weken (art. 5:7 lid 1)
• Geen werk tussen 23:00 en 06:00: elke 24 uur minstens 12 uur rust, en die rust moet de uren tussen 23:00 en 06:00 omvatten (art. 5:3 lid 1). Voor bepaalde arbeid kan een algemene maatregel van bestuur afwijken (art. 5:12 lid 1)
• Pauze: 30 minuten bij meer dan 4,5 uur werk, waar volwassenen pas bij meer dan 5,5 uur pauze krijgen (art. 5:4 lid 1)
• Wekelijkse rust: minstens 36 uur aaneengesloten per 7 dagen, zonder de 14-dagenvariant die volwassenen hebben (art. 5:5 lid 1)
• Schooluren gaan voor: het werk moet zo zijn ingericht dat de jongere onderwijs kan volgen, en schooltijd telt mee als arbeidstijd (art. 4:4)

Werkgevers in de detailhandel, horeca en fulfilment hebben hier veel mee te maken (bijbaantjes-leeftijd). Een planning-tool die jeugdigen herkent en automatisch de juiste set regels toepast voorkomt veel handmatig denkwerk. Voor winkels en filiaalketens, waar dit met koopavonden en zaterdagpieken samenvalt, staat de uitwerking op de pagina over personeelsplanning in de detailhandel.

8. Zwangere en pas-bevallen werknemers {#zwangerschap}

Voor zwangere werknemers en werknemers die binnen 6 maanden bevallen zijn, gelden:

• Recht op extra pauzes: samen ten hoogste een achtste van de arbeidstijd per dienst, en die pauzes tellen als arbeidstijd (art. 4:5 lid 2)
• Geen verplichte nachtdiensten: de hele zwangerschap en tot 6 maanden na de bevalling, tenzij de werkgever aannemelijk maakt dat dit redelijkerwijs niet van hem kan worden gevergd (art. 4:5 lid 5 en art. 4:7)
• Grenzen aan lange diensten: een zwangere werknemer van 18 jaar of ouder kan niet worden verplicht meer te werken dan 10 uur per dienst, gemiddeld 50 uur per week over 4 weken en gemiddeld 45 uur per week over 16 weken (art. 4:5 lid 4)
• Borstvoedingstijd binnen werktijd: in de eerste 9 levensmaanden van het kind recht op tijd om kolven of borstvoeding te geven (samen ten hoogste een kwart van de arbeidstijd per dienst, telt als arbeidstijd, met behoud van loon) (art. 4:8)

Voor de planner betekent dit: zodra een werknemer aangeeft zwanger te zijn of recent te zijn bevallen, houd je bij het inplannen van nachtdiensten en lange diensten rekening met deze grenzen.

9. Consignatie- en bereikbaarheidsdienst (oproep) {#consignatie}

Consignatie = werknemer is buiten werktijd bereikbaar om opgeroepen te worden. Bereikbaarheidsdienst = idem, vaak in de zorg.

Regels:

• Alleen vanaf 18 jaar: consignatie mag je niet opleggen aan jongere werknemers (art. 5:9 lid 1)
• Vrije periodes: in elke 4 weken (28 maal 24 uur) minstens 14 keer 24 uur zonder consignatie, en 2 keer 48 uur zonder werk en zonder consignatie (lid 2)
• Bij consignatie + oproep telt de gewerkte tijd vol mee voor arbeidstijd
• Maximaal 13 uur werk per 24 uur voor een medewerker met consignatie (lid 4)
• Geen consignatie in de 11 uur vóór en de 14 uur na elke nachtdienst (lid 3)

In de zorg en in storingsdienst (IT, technisch beheer, security) is dit veel voorkomend. Een planningssysteem moet dit naast de “normale” diensten kunnen tracken.

10. Wat de Arbeidsinspectie checkt bij een controle {#inspectie}

De Nederlandse Arbeidsinspectie (vroeger Inspectie SZW) controleert proactief in risicosectoren: logistiek, bouw, schoonmaak, horeca, en uitzendbureau-ketens. Een controle gebeurt:

• Onaangekondigd op locatie (gemiddeld 2-4 uur)
• Soms met een administratieve uitvraag vooraf
• Bij klachten van een werknemer of bij steekproef in een sector

Wat ze opvragen

1. Roosters van alle medewerkers (eigen + flex) over de laatste 16 weken
2. Werkelijk gewerkte uren (vergelijking rooster vs realisatie)
3. Pauze-administratie
4. ID-bewijzen van flex-medewerkers met datum van inhuur
5. CAO-toepassing per medewerker

Wat ze direct tellen

• 11-uur-rust-overtredingen (per medewerker, per week)
• 12-uur-per-dienst-overtredingen
• 60-uur-per-week-overtredingen
• 48-uur-gemiddeld-over-16-weken-overtredingen
• Pauze-tekorten
• Bij flex: WAB-fase-correctheid, inlenersbeloning, NEN 4400-1-keten

Procesverbaal en boete

Bij een overtreding kan een bestuurlijke boete volgen (hoofdstuk 10 ATW). Daarnaast kan de inspectie de werkgever schriftelijk waarschuwen dat bij herhaling werkzaamheden voor ten hoogste drie maanden kunnen worden stilgelegd; die waarschuwing vervalt na vijf jaar (art. 8:3a). Bij herhaling binnen 5 jaar: dubbele boete (zie hoofdstuk 11).

Met een hash-chained audit-log waaruit blijkt wie wanneer welke shift had ingepland en hoe dat zich verhield tot ATW-regels op dat moment, is een controle vaak in 1-2 dagen rond i.p.v. weken.

11. Boetes {#boetes}

De Arbeidstijdenwet noemt zelf geen bedrag per overtreding. De bedragen staan in beleidsregels van de minister (art. 10:7 lid 6) en kunnen veranderen; zoek het actuele bedrag op voordat je ermee rekent. Wat de wet wel vastlegt:

• Per medewerker en per dag. Een overtreding geldt voor elke werknemer bij wie hij is begaan, en voor elke dag waarop hij is begaan (art. 10:5 lid 3). Een DC met 20 medewerkers die structureel 8 uur rust krijgen, riskeert dus niet één boete maar twintig, of meer.
• Een maximum. De boete per overtreding is ten hoogste het bedrag van de vijfde categorie uit artikel 23 lid 4 van het Wetboek van Strafrecht (art. 10:7 lid 1).
• Hoger bij herhaling. Is in de 5 jaar ervoor al een boete voor dezelfde overtreding onherroepelijk geworden, dan gaat de boete met 100 procent omhoog; na twee eerdere boetes met 200 procent (art. 10:7 lid 2 en 4). Voor overtredingen die als ernstig zijn aangewezen gelden zwaardere verhogingen en een termijn van 10 jaar (lid 3 en 5).

Plus: bij ernstige overtredingen kan een toezichthouder bevelen dat het werk stopt, tot het weer volgens de regels kan (art. 8:2 lid 2 ATW). Voor een productie-DC betekent dat directe omzetderving.

12. Hoe AIX Forge dit voor je doet {#aix-forge}

Een planning-tool die ATW serieus neemt heeft 5 dingen ingebouwd:

1. Toets zodra je een dienst neerzet: niet pas waarschuwen bij opslaan. De 11u/12u/60u-regels worden getoetst voordat de dienst in het concept staat, en opnieuw voordat je publiceert; een harde overtreding blokkeert het publiceren tenzij je een reden vastlegt.
2. 16-weken-middeling: het compliance-rapport rekent het gemiddelde over elk rollend venster van 16 weken door, over de planhistorie tot vandaag, en noemt wie erboven zit.
3. Aparte regels voor nachtdiensten en jeugdigen: niet als configureerbare optie, maar als ingebouwde standaard. Een nachtdienst herkent het systeem aan de uren; voor jeugdigen vul je de geboortedatum in op het medewerkerprofiel.
4. Hash-chained audit-log: elke planning-actie (wijziging, publicatie, verschuiving) wordt onuitwisbaar geregistreerd. Bij een controle exporteer je een audit-trail per medewerker over een willekeurig venster, niet samenstellen uit Excel-versies.
5. Pauzes automatisch doorgerekend: geen handmatig aftrekken, geen vergeten aftrekken. Per dienst toetst het planbord de pauze aan de wettelijke grenzen op basis van de duur, voor jeugdigen al boven 4,5 uur werk.

AIX Forge heeft alle 5 ingebouwd vanaf de eerste week dat een tenant live gaat. Bekijk de sectoren waar we voor zijn gebouwd of vergelijk hoe wij ATW behandelen versus de bekende alternatieven.

13. Veelgestelde vragen {#faq}

Mag je werknemers vragen om de 11-uur-regel te negeren?

Nee. De ATW is dwingend recht: werknemer kan er niet vrijwillig afstand van doen, ook niet schriftelijk. De inspectie is er voor de werknemer, ook als die niet zelf klaagt.

Wat als overuren ontstaan door onverwachte omstandigheden?

Bij acute overmacht (brand, ongeluk, IT-storing) mag in principe overschreden worden, maar je moet kunnen aantonen dat het écht overmacht was en niet voorspelbare piekwerkdruk. Black Friday is geen overmacht.

Tellen reistijd, omkleedtijd, toolbox-meeting mee als arbeidstijd?

• Reistijd woon-werk: nee
• Reistijd tussen werklocaties tijdens dienst: ja
• Verplichte omkleed-/wasruimte: ja als verplicht ter plaatse
• Toolbox-meeting voor of na dienst: ja
• Bereikbaarheids-/consignatie-dienst zonder oproep: nee (alleen oproep telt)

Hoe ga je om met uitzendkrachten die bij meerdere inleners werken?

Als inlener ben jij verantwoordelijk voor jouw werknemer bij jouw bedrijf. Maar de uitzendkracht’s totale weekuren (jouw werk + werk bij andere inleners + werk in eigen vrije tijd) moeten onder de 60 blijven. Vraag bij inhuur naar de werkrooster-historie en laat het uitzendbureau dit garanderen. NEN 4400-1-geverifieerde bureaus zijn hier strenger op.

Is een 24-uurs-dienst (bv. brandweer) toegestaan?

Nee, niet onder de gewone regels: een dienst is maximaal 12 uur (art. 5:7 lid 2), een nachtdienst maximaal 10 uur, of 12 uur binnen de uitzondering (art. 5:8 lid 1 en 3). Voor bepaalde arbeid kan een algemene maatregel van bestuur afwijkende regels stellen (art. 5:12 lid 1); kijk of die voor jouw sector bestaat. Een gewone werkgever kan geen 24-uurs-dienst plannen.

Wat is het verschil tussen de Arbeidstijdenwet en de Arbeidsomstandighedenwet?

• Arbeidstijdenwet (ATW): hoe lang mag je werken, hoeveel rust ertussen.
• Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet): hoe veilig en gezond moet de werkplek zijn.

Beide worden door de Arbeidsinspectie gehandhaafd, maar het zijn aparte wetten met aparte boete-regimes.

Geldt de ATW ook in het buitenland?

Voor Nederlandse werknemers die in het buitenland werken: ja, mits de werkgever in Nederland gevestigd is. Voor uitgezondenen op een buitenlandse vestiging: lokaal recht prevaleert in de praktijk.

Hoe lang moet je rooster-administratie bewaren?

De ATW verplicht tot een deugdelijke registratie van arbeids- en rusttijden, zodat toezicht op de naleving mogelijk is (art. 4:3 lid 1). Hoe lang je die gegevens bewaart, staat niet in de wet zelf: daarvoor kunnen bij algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld (art. 4:3 lid 4). Voor de loonadministratie kunnen daarnaast fiscale bewaarregels gelden. Zoek de termijnen op die voor jou gelden voordat je iets weggooit.

Mag een werknemer afzien van zijn lunchpauze om eerder naar huis te gaan?

Nee. De wet legt de plicht bij de werkgever: die organiseert het werk zo dat de pauze er is (art. 5:4). Alleen een cao, of een schriftelijke regeling met het medezeggenschapsorgaan zoals de ondernemingsraad (art. 1:4), kan afwijken, en bij meer dan 5,5 uur werk nooit onder één pauze van 15 minuten (art. 5:4 lid 3).

Wat als ik een Excel-rooster heb en geen rooster-software?

De ATW eist niet dat je een specifieke tool gebruikt. Excel mag, mits je kan aantonen dat alle ATW-regels nageleefd zijn en je registratie van arbeids- en rusttijden op orde is (art. 4:3). In de praktijk: Excel + handmatige ATW-checks leidt structureel tot fouten omdat de planner niet bij elke shift de 16-weken-middeling kan tellen. Daarom is dedicated planning-software die ATW als harde rail gebruikt, vrijwel altijd kostentechnisch goedkoper dan handmatig + boetes.

---

Klaar voor controle

Of je dit handboek nu als naslag gebruikt of als trainings-materiaal voor je planner: de boodschap is steeds dezelfde. ATW is geen vage richtlijn, maar een dwingende wet met meetbare overtredingen en concrete boetes. Een planning-tool die de regels als harde rail behandelt verlaagt zowel het controle-risico als de tijd die je planner kwijt is aan handmatige checks.

Bekijk hoe AIX Forge elke dienst aan de ATW toetst zodra je hem neerzet, of start drie maanden gratis en zie het zelf in je eigen rooster. Werk je in een magazijn of DC? Lees dan hoe workforce-management in de logistiek forecast, planning en compliance samenbrengt.

Laatste update: 6 oktober 2026. Wijzigingen in de wet of het beleid worden binnen 30 dagen na publicatie van de wijziging hier verwerkt. Heeft de Arbeidsinspectie de regels aangepast en zie je hier nog de oude waarde? Stuur een bericht naar info@aixforge.nl.